Hoeveel zijn kaarten waard in blackjack

Al bij een vluchtige kennismaking met de regels van blackjack wordt het belangrijkste duidelijk: de taak van de speler is 21 bereiken, het liefst op twee kaarten. Kaartwaarden lijken zo simpel als het maar kan, en toch zitten er nuances aan die het waard zijn om nader te bekijken. Ben je de regels nog maar net aan het leren of heb je tot nu toe weinig tafeltijd gehad, dan helpt dit overzicht om alles op zijn plek te zetten.

Kaartwaarden: de basiswaarde van elke kaart

Voor wie helemaal bij de basis begint, starten we met een tabel van kaartwaarden.

Kaartwaarden in blackjack zijn altijd hetzelfde: de waarde hangt niet af van de regelvariant, het aantal decks of de specifieke tafel. De speelvoorwaarden veranderen — maar niet wat elke kaart waard is.

Belangrijk: je hoeft maar drie dingen te onthouden — cijferkaarten zijn hun nominale waarde waard, alle plaatjes en de tien zijn 10 waard, en de aas is flexibel (1 of 11). Elk stukje strategie hierna bouwt op die waarden voort.

Tienwaardige kaarten: tien, boer, vrouw, heer

Het deck bevat meer tienwaardige kaarten dan van welke andere waarde ook: de tien, de boer, de vrouw en de heer. In een gewoon spel — zonder specifieke side bets, oftewel aanvullende inzetten¹, die niet aan elke tafel worden aangeboden — is hun waarde voor de speler identiek. En alle tienwaardige kaarten zijn erg nuttig:

• samen met een aas maakt zo’n kaart de combinatie die bekendstaat als een natural blackjack — 21 op twee kaarten, de sterkste hand², die onder de meeste regelvarianten van niemand verliest en een uitbetaling van 3:2 betekent³;
• twee tienwaardige kaarten (en dat zijn er 16 in een deck van 52 kaarten — ze komen dus niet zo zelden als paar voor) tellen samen op tot 20, ook een erg sterke hand.

De overvloed aan waardevolle tienwaardige kaarten heeft rechtstreeks invloed op het kaarten tellen, maar daar komen we hieronder op.

Belangrijk: de plaatjes (boer, vrouw, heer) en de tien zijn voor de hoofdinzet volledig gelijk — ze voegen allemaal precies 10 aan de hand toe. Geen enkele heer is ‘sterker’ dan een vrouw, totdat er zeldzame side bets bij komen.

De aas — de meest bijzondere kaart

In blackjack heeft maar één kaart een zwevende waarde, en voor de speler is dat geen nadeel maar juist een voordeel: je kunt zo het meeste halen uit wat er in je hand belandde.

1 of 11: zachte en harde handen

De aas kan 1 punt of 11 betekenen, en de houder van de hand beslist hoe hij hem telt — het hangt helemaal af van wat gunstiger is. Een aas en een zeven bijvoorbeeld kun je als 8 of als soft 18 (soft 18)⁴ behandelen; 8 doet de speler geen goed, maar bij soft 18 zijn er verschillende opties:

1. is de open kaart van de dealer (upcard — de eerste kaart die hij toont) 9–11 waard, dan kun je met 18 nog verliezen, dus hit de speler, wetend dat de aas bij een ‘bust’ naar 1 zakt en de hand simpelweg hard wordt;
2. is de kaart van de dealer een 2, 7 of 8, dan betekent dat hoogstwaarschijnlijk dat hij ofwel dezelfde 18 niet haalt ofwel bust, dus kun je beter geen kaarten meer nemen;
3. is de open kaart van de dealer 3 tot 6 waard, dan is de kans van de speler om zus of zo te verliezen nog groter — hier is het verstandig niet alleen te hitten maar de inzet te verdubbelen⁵.

Het is ook belangrijk te begrijpen hoe de dealer handelt: op 17 blijft hij altijd staan om een bust te vermijden, maar de vraag is of hij op soft 17 stopt, want een bust door een extra kaart is daar onmogelijk. De tafelregels horen duidelijk te vermelden wat een aas waard is in de hand van de dealer: behandelt de croupier hem altijd als 11, dan is dat een plus voor de speler — de dealer blijft dan vaker staan op een zwakke 17, ook waar hij had kunnen hitten.

Natural blackjack

De aas is ook waardevol omdat je zonder hem de meest winstgevende combinatie niet kunt maken — een natural blackjack, oftewel 21 op twee kaarten. Gezien wat de heer, vrouw, boer en tien waard zijn, vormt een aas samen met een van de 16 tienwaardige kaarten (in een vol deck) de best mogelijke hand, een die zelfs wint van een 21 die uit meer kaarten is opgebouwd. De uitbetaling voor een natural blackjack is 3:2 (soms 6:5) — de enige inzet (afgezien van de zeldzame, altijd ongunstige side bets) waarbij de winst groter is dan de inzet zelf.

Belangrijk: een 6:5-uitbetaling in plaats van 3:2 ziet er bijna hetzelfde uit, maar snoept merkbaar van de winst van de speler bij elke blackjack. Lees de bewoording op het laken voordat je aanschuift.

Azen splitsen

Twee azen in één hand is een ongewone situatie, maar wel een mogelijke; technisch is het 2 of 12, maar het is veel verstandiger zo’n hand te splitsen — de inzet herhalen en in feite twee handen spelen, elk met een aas. Zo verandert een op papier zwakke hand in twee goede: de speler houdt een kans op twee natural blackjacks tegelijk, of op zijn minst twee sterke handen. De dealer splitst nooit, dus voor hem is een paar azen eerder een probleem. Wel geldt: in een populaire variant — Atlantic City Blackjack — mag de speler azen evenmin splitsen. In theorie kan diezelfde regel ook aan sommige andere tafels gelden die Atlantic City niet in de naam vermelden, dus bestudeer voor je begint zeker de gedetailleerde regels van de specifieke tafel.

Verzekering op een aas van de dealer

Inzetten bovenop de hoofdinzet zijn in blackjack meestal een zeldzaamheid, alleen aan bepaalde tafels beschikbaar; de ene uitzondering is de verzekering tegen een blackjack van de dealer (Insurance), die overal wordt genomen. Zo werkt het: is de open kaart van de dealer een aas (een natural blackjack is waarschijnlijk), dan kan de speler meteen een verzekeringsinzet van de helft van de hoofdinzet plaatsen en, als de dealer inderdaad een natural blackjack heeft, 2:1 uitbetaald krijgen op de verzekering. De hoofdinzet tegen een natural blackjack verliest doorgaans — dan dekt de verzekeringsuitbetaling het verlies en komt de speler quitte uit.

Ervaren spelers nemen doorgaans geen insurance: wed je er geregeld op, dan klimt het huisvoordeel naar 1,97% tegenover gemiddeld 0,5% zonder verzekering (bij spel volgens basisstrategie). De rekensom is deze: in six-deck-blackjack met een vol deck is de kans op een extra 10 bij de aas van de dealer 30,87%, dus dat gebeurt minder dan één keer op drie; gezien de 2:1-uitbetaling zou insurance alleen zin hebben als de dealer 33,3% van de tijd of vaker een natural blackjack maakte. In de praktijk nemen spelers die goed kaarten tellen wél insurance — maar alleen als de shoe (het resterende deck) zwaar naar hoge kaarten leunt door een massale uittocht van lage kaarten naar de afvalstapel.

Hi-Lo / tellen: kaartwaarden in de telling

Er bestaan verschillende systemen om kaarten te tellen, maar het eenvoudigste — en daarom populairste — is het Hi-Lo-systeem. De speler hoeft de symbolen van de afgelegde kaarten niet te onthouden, en zelfs hun exacte rang niet: vanaf nul tel je simpelweg punten op of trek je ze af voor elke kaart die naar de afvalstapel gaat.

Een hoge positieve telling betekent dat de shoe nu de hoge kaarten begunstigt — de speler maakt vaker, zo niet natural blackjacks, dan toch minstens simpelweg sterke handen zoals 20; dan is het verstandig je inzetten te verhogen. Andersom zegt een negatieve telling dat er minder tienen, boeren, vrouwen en heren in de shoe zitten, dat een natural blackjack die 3:2 betaalt onwaarschijnlijk is, en dat je je inzetten dus beter kunt verlagen — soms is het een signaal om de sessie helemaal te beëindigen.

We noemden hierboven dat verzekering tegen een blackjack van de dealer soms de moeite waard wordt: dat gebeurt wanneer de telling een grote rest tienen, boeren, vrouwen en heren in de shoe aangeeft, aangezien die dan vaker naast de aas van de dealer vallen. Bij een hoge positieve telling kan een Insurance-inzet dus gerechtvaardigd blijken.

Belangrijk: hier hebben we alleen de basis van het tellen aangeraakt — de speler moet minstens ook corrigeren voor het aantal decks. Onze site heeft een apart, uitgebreid stuk over hoe je kaarten telt — lees het zeker.

Trekkansen van kaarten

Het aantal decks in blackjack doet ertoe voor het kaarten tellen en beïnvloedt rechtstreeks de kans op bepaalde kaarten zodra de ronde loopt en er kaarten naar de afvalstapel zijn gegaan. Maar de eerste kaart uit een onaangeroerde shoe komt altijd met dezelfde kans naar buiten: 1/13 — dat is 7,69%. Volgens diezelfde logica berekenden we hierboven de kans dat een tienwaardige kaart naast de aas van de dealer valt — daar komt het op 4/13.

Aangezien de waardevolste kaart voor de speler nog altijd de aas is, is het logisch dat je de kans wilt weten om er een in je eigen hand te pakken. Hier maakt het niet zoveel uit of de aas als eerste komt (dezelfde 7,69%) — het volstaat dat hij minstens een van de eerste twee kaarten is. De formule wordt ingewikkelder, 1 − (48/52)·(47/51), en geeft de kans op een aas in twee kaarten op 14,9%⁶. Dat laatste cijfer geldt alleen voor single-deck-blackjack, waar er slechts vier azen zijn.

Basisstrategie voor de belangrijkste handen

Bij het spelen van blackjack hoort de speler niet op zijn gevoel of op voortdurend hoofdrekenen te vertrouwen: er bestaat de zogeheten basisstrategie, die de acties voorschrijft voor verschillende situaties die met de grootste kans winnen. Belangrijk om te snappen: basisstrategie garandeert geen succes, ze maximaliseert alleen de winkans, terwijl het eindresultaat nog altijd afhangt van de kaarten die de speler en de dealer trekken.

Basisstrategietabellen laten je het huisvoordeel drastisch verlagen (doorgaans tot ongeveer 0,5%, en aan sommige tafels zelfs tot 0,15%), maar gebruik alleen de tabel waarvan de aanbevolen zetten voor jouw exacte regelvariant zijn berekend. Onze site heeft gedetailleerde tabellen voor allerlei blackjackvarianten; hier tonen we voorbeelden voor een spel met 4–8 decks waarbij de dealer op soft 17 blijft staan. De notatie is als volgt:

1. H — hit (nog een kaart nemen);
2. D — double down;
3. S — stand;
4. R — surrender (als de tafelregels dat toestaan);
5. P — de handen splitsen.

Bij harde handen (ofwel helemaal geen aas, ofwel een die al als 1 telt) gaan we zo te werk.

En zo — bij zachte handen, waar de aas voorlopig als 11 telt; onthoud dat je een zachte hand altijd kunt hitten zonder bustrisico.

Voor handen die een paar gelijkwaardige kaarten zijn, is er een derde tabel — met als verschil dat zulke handen ook gesplitst kunnen worden.

IJverige spelers proberen de basisstrategietabel meestal uit het hoofd te leren, maar in de praktijk is het gebruik van een geprinte versie als hulpmiddel zelfs in fysieke casino’s niet verboden, waar de dealer je kan zien — laat staan online.

Footnotes

1. Aan sommige tafels worden de speler ongebruikelijke side bets aangeboden, waarvan de uitbetaling de standaard 3:2 voor een natural blackjack fors kan overtreffen. Een Lucky Ladies-inzet bijvoorbeeld kan een enorme uitbetaling tot 200:1 opleveren, maar daarvoor moeten de eerste kaarten van de speler twee vrouwen van hetzelfde symbool zijn (harten of schoppen, afhankelijk van de tafel); in zo’n situatie kan een vrouw dus veel waardevoller blijken, ook al is de puntwaarde niet veranderd. ↩

2. Een combinatie kaarten die één speler in handen heeft. ↩

3. Aan sommige tafels is de uitbetaling voor een natural blackjack 6:5, maar die regel moet je zorgvuldig vermijden — hij laat de speler geregeld winst mislopen. ↩

4. Een ‘zachte’ hand betekent dat hij een aas bevat die (voorlopig althans) als 11 telt; besluit de speler nog een kaart te nemen, dan bust hij zeker niet — de aas telt dan zo nodig als 1 en de hand wordt ‘hard’. ↩

5. Houd wel in gedachten dat je bij een double down maar één extra kaart mag nemen — niet meer. ↩

6. 7,69% (de kans op één willekeurige kaart) simpelweg met twee vermenigvuldigen is fout, want na de eerste gedeelde kaart bevat het deck geen 52 maar nog maar 51 kaarten. ↩